• Thursday, March 05th, 2009
                      «Δικαιοσύνην μάθετε οι ενοικούντες επί την γην» (Ησαϊας 26.9)

ΟΤΑΝ οι πνευματικοί ταγοί της κοινωνίας σωπαίνουν, σημαίνει πως οι λαοί βρίσκονται σε λήθαργο και πως αδυνατούν να ενστερνισθούν τα κοινωνικά τους δικαιώματα, την κυρίαρχη θέση των οποίων κατέχει η Δικαιοσύνη, με την έννοια που έδωσε ο κλασσικός φιλόσοφος Αριστοτέλης: «Κοινωνικήν γαρ αρετήν είναί φαμεν την δικαιοσύνην, η πάσας αναγκαίον ακολουθείν τας άλλας» (Πολιτ. Γ΄ ζ΄). «Δικαιοσύνη εστί καθ’ ήν ο δίκαιος λέγεται πρακτικός… και δια-νεμητικός και αυτώ προς άλλον και ετέρω προς έτερον» (Νικομ. Δ΄ 9).

  Κατά δε τον ίδιο Έλληνα φιλόσοφο «ο άνθρωπος είναι ζώον κοινωνικόν» (Στοβαίος, Ανθ.). «Ο δε μη κοινωνείν δεόμενος ή θηρίον ή θεός» (Πολιτ. Α΄ α΄). Και επειδή ο άνθρωπος δεν είναι θεός, συνέπηξε τις επιμέρους κοινωνίες, οι οποίες στη νέα εποχή της «παγκοσμιοποιήσεως» κατατείνουν στη συγκρότηση μιας πανανθρώπινης κοινωνίας, στοχεύοντας στην ευδαιμονέστερη επιβίωσή της, με θεμελιακό παράγοντα τα υλικά αγαθά και την ορθή διαχείρισή τους.  

            Προς τούτο διαμορφώθηκαν δύο βασικά κοινωνικο-οικονομικά συστήματα: Το καπιταλιστικό, το οποίο στηρίζεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία όμως εκτρέπεται στην ασύδοτη διαχείριση των υλικών αγαθών κατά τρόπο  εγωκεντρικό και αντικοινωνικό, με αποτέλεσμα ο πλούτος να συσσωρεύεται στους λίγους και ισχυρούς (κεφαλαιοκράτες). Και αφετέρου το  σοσιαλιστικό  σύστημα, το οποίο στηρίζεται στη συλλογική παραγωγικότητα και την κοινοκτημοσύνη, χωρίς βεβαίως και τούτο να απαλλάσσεται από την ιδιοτέλεια των διαχειριστών του.

 Πέρα όμως από το κοινό πρόβλημα και των δύο αυτών οικονομικών συστημάτων –το οποίο έγκειται στην «ηθική προσωπικότητα» των διαχειριστών τους– ανακύπτουν και τα εξής συνακόλουθα μειονεκτήματα: Το μεν κεφαλαιοκρατικό σύστημα  ευνοεί την εκμετάλλευση των πολλών από τους λίγους, το δε σοσιαλιστικό προκαλεί τον καταναγκασμό, αλλά και την αδιαφορία του ατόμου για το συλλογικό αποτέλεσμα. Έτσι είναι φανερό ότι κανένα από τα συστήματα αυτά δεν συμβάλλει τελεσφόρως στη δίκαιη κατανομή των αγαθών, δηλαδή στην κοινωνική Δικαιοσύνη.

Για τον συγκερασμό των πλεονεκτημάτων και τον περιορισμό των μειονεκτημάτων αμφοτέρων των ως άνω  οικονομικών συστημάτων προκρίνεται το σύστημα της διευθυνομένης οικονομίας, το οποίο αφενός μεν στηρίζεται στην ιδιωτική πρωτοβουλία, στην οποία ωστόσο παρεμβαίνει ελεγκτικώς το Κράτος για την αποτροπή αντικοινωνικών παρεκτροπών, αφετέρου δε υιοθετείται παραλλήλως και η μορφή της κοινοκτημοσύνης, με την κρατικοποίηση των «κοινωφελών επιχειρήσεων» (παιδείας, υγείας, ηλεκτρισμού, συγκοινωνιών, υδρεύσεως, τραπεζών κ.λ.), ώστε να αποφεύγεται η κερδοσκοπία και να εξασφαλίζεται η παροχή φθηνών κοινωνικών υπηρεσιών.

Αλλά και σ’ αυτούς τους καίριους τομείς της κοινωνικής πολιτικής πολλά προβλήματα ανακύπτουν εξαιτίας του άκρατου κομματισμού, καθόσον οι εκάστοτε κυβερνήσεις μετατρέπουν τις ανωτέρω επιχειρήσεις σε «αποθήκες ψηφοφόρων», διορίζοντας ως στελέχη «ημέτερους» υψηλομίσθους και υπεράριθμους υπαλλήλους, προαγομένους μάλιστα αναξιοκρατικώς, με αποτέλεσμα να επικρατεί η αντίληψη ότι πρέπει να έχεις «μπάρμπα στην Κορώνη» κι έτσι να επιτείνεται η εγγενής φυγοπονία των εργαζομένων, χωρίς να παραβλέπονται και οι εκάστοτε δίκαιες ή ανεδαφικές συνδικαλιστικές παρεκβάσεις.

 Έτσι οι επιχειρήσεις αυτές καθίστανται ζημιογόνες, με αποτέλεσμα και οι παρεχόμενες υπηρεσίες τους να υπερτιμώνται και το κράτος να αιμορραγεί για να τις επιχορηγεί. Γι’ αυτό καταφεύγει στην ιδιωτικοποίησή τους με ακόμη χειρότερες επιπτώσεις, εφόσον η ιδιωτική πρωτοβουλία που αναλαμβάνει την εκμετάλλευσή τους επιδίδεται στην κερδοσκοπία με ακόμη μεγαλύτερες υπερτιμήσεις των κοινωφελών παροχών τους. Παραλλήλως απολύεται μεγάλος αριθμός απασχολουμένων κι έτσι επιτείνεται η ανεργία και επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός με δυσβάσταχτα κονδύλια για επιδόματα ανεργίας, εφάπαξ και πρόωρες συνταξιοδοτήσεις. Δημιουργείται έτσι φαύλος κύκλος, που οδηγεί σε αδιέξοδα εξαιτίας της πολιτικής αβελτηρίας.

Παρόμοιο φαινόμενο ανέκυψε προσφάτως με το τραπεζικό  σύστημα, το οποίο  στηρίζεται στη διαμεσολάβηση –  διαχείριση του κεφαλαίου. Συγκεντρώνει δηλαδή το χρήμα των καταθετών αντί χαμηλού επιτοκίου και το διαθέτει στους επιχειρηματίες αντί πολύ υψηλότερου, κερδίζοντας τη διαφορά. Παραλλήλως με τον ίδιο τρόπο δανείζει και τις ευρείες λαϊκές μάζες, στοχεύοντας στην εκμετάλλευση και αυτών. Επειδή όμως η απληστία των κεφαλαιοκρατών (τραπεζιτών, βιομηχάνων, μεσαζόντων κ.λ.) συμπιέζει παντοιοτρόπως την οικονομική αντοχή των  τελευταίων, ενώ οι κυβερνήσεις δεν τολμούν (ή δεν θέλουν) να περιορίσουν ή έστω να ελέγξουν την ασύστολη κερδοσκοπία των πρώτων, αλλά καταφεύγουν στη φορομπηχτική τακτική κυρίως κατά των ασθενέστερων λαϊκών τάξεων, οι τελευταίες αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στις δανειοληπτικές τους υποχρεώσεις και να προμηθευτούν τα καταναλωτικά αγαθά, με αποτέλεσμα και οι επιχειρήσεις να αναστέλλουν την παραγωγή τους και αδυνατούν να εξοφλήσουν τις δανείστριες Τράπεζες, προβαίνοντας παραλλήλως σε περιορισμό του εργατικού δυναμικού τους.

Έτσι εμφανίζεται αλυσίδα δυσμενών επιπτώσεων, με τις Τράπεζες και τις επιχειρήσεις να πτωχεύουν και το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα να καταρρέει, για τη διάσωση του οποίου το Κράτος καταφεύγει στην ενίσχυσή τους (θαλασσοδανεισμό), γεγονός που σημαίνει περαιτέρω φορολόγηση και συνακολούθως επιδείνωση της φτώχειας. Και δεν αποτελεί λύση η σύσταση «Ταμείου Φτώχειας» προς υποτυπώδη ενίσχυση των πενεστέρων τάξεων, το οποίο θα λειτουργήσει ως έρανος των φτωχών για ελεημοσύνη των ζητιάνων, ώστε να γενικευθεί η ανέχεια και  να υπάρξει ισότητα στη φτώχεια των  λαϊκών στρωμάτων!

Αναδύεται λοιπόν και πάλι ο φαύλος κύκλος στο πολιτικο-οικονομικό σύστημα, ο οποίος διαρκώς θα επιτείνεται και δεν πρόκειται να αναστραφεί οριστικώς, εφόσον ουδόλως διαφαίνεται διάθεση του αχαλίνωτου υλισμού (κεφαλαιοκρατίας) να κατανοήσει τις κρίσιμες περιστάσεις και να συμμερισθεί την ανάγκη της κοινωνικής συνυπάρξεως και όχι την αντικοινωνική –κατά τον Αριστοτέλη– ταυτότητα του «θηρίου». Αν τούτο δεν γίνει εγκαίρως, κινδυνεύει η ανθρωπότητα να περιέλθει σε τέτοια περιδίνηση αυτοκαταστροφής, ώστε η αυτονόητη συμμόρφωση στην παγκόσμια συνεργασία για Δικαιοσύνη (δίκαιη αναδιανομή του πλούτου), ίσως αποβεί πλέον αναποτελεσματική, λόγω ανυπαρξίας αντικειμένου (αγαθών)!.. 

———————

* Δημοσιεύθηκε στο 38250/9-12-2008 φύλλο της εφημερίδας «ΕΣΤΙΑ».

divider1 

Category: 'Αρθρα
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
Leave a Reply