Κατηγορία ◊ Ισοκράτους Λόγοι ◊

• Παρασκευή, 26 Φεβρουαρίου, 2010
Ισοκράτης1)Προς Δημόνικον

     ΟΙ ΑΡΧΑΙΟΙ Έλληνες απέδιδαν ιδιαίτερη σημασία στη ρητορική,  η οποία αποτελεί κλάδο του πεζού λόγου και σημαίνει την «τέχνη δημιουργίας πειθούς». Η ανάπτυξή της  άρχισε κυρίως  την εποχή που η Αγορά και η Εκκλησία του Δήμου απέκτησαν εξέχουσα θέση στα πολιτεύματα και οι πολίτες είχαν ελευθερία λόγου στις συνελεύσεις του λαού και τα δικαστήρια.

       Ανάλογα με τον σκοπό για τον οποίον προορίζονταν οι ρητορικοί λόγοι διακρίνονταν α) σε δικανικούς, οι οποίοι εκφωνούνταν στα δικαστήρια από τους διαδίκους, β) σε πανηγυρικούς ή επιδεικτικούς, οι οποίοι εκφωνούνταν σε διάφορες δημόσιες τελετές (πανηγυρικοί, εγκωμιαστικοί, επιτάφιοι) και γ) σε συμβουλευτικούς, οι οποίοι εκφωνούνταν στη Βουλή και την Εκκλησία του Δήμου (δημηγορίες) ή απευθύνονταν με νουθεσίες σε ορισμένα πρόσωπα (παραινετικοί). 

Η μεγάλη ακμή της ρητορικής σημειώθηκε στην Αθήνα, όπου τελειοποιήθηκε το ελεύθερο δημοκρατικό πολίτευμα και αναδείχθηκαν οι σημαντικώτεροι ρήτορες της Αρχαιότητας, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγεται και ο Ισοκράτης.

Ο Ισοκράτης γεννήθηκε στην Αθήνα το 436 π.Χ. και αρχικώς άσκησε το επάγγελμα του λογογράφου, συντάσσοντας δικανικούς λόγους. Επειδή όμως οι αντεγκλήσεις και ανταλλαγή ύβρεων μεταξύ των διαδίκουν δεν άρμοζαν στον χαρακτήρα του, εγκατέλειψε την λογογραφία και ίδρυσε σπουδαία ρητορική σχολή (393 π.Χ.). Ήταν δίκαιος, ειλικρινής, φιλόπατρης και μετριoπαθής χαρακτήρας, γι’ αυτό δεν αναμίχθηκε ενεργώς  στην πολιτική.

Από τους εικοσιένα (21) λόγους του που διασώθηκαν, έξι (6) είναι δικανικοί, τρεις (3) παραινετικοί και δώδεκα (12) επιδεικτικοί, όλοι δε διαπνέονται από μεγαλοπρέπεια  και υψηλό φρόνημα ανθρωπισμού και φιλοπατρίας, με προεξάρχοντα τον Πανηγυρικό που περιέχει το εγκώμιο της Αθηναϊκής πολιτείας και την ιδέα καταπαύσεως των ερίδων μεταξύ των Ελλήνων.

       Επίσης ιερή κοινωνική παρακαταθήκη αποτελεί ο Προς Δημόνικον παραινετικός λόγος, τον οποίον ο Ισοκράτης απέστειλε στο νεαρό Κύπριο, υιό θανόντος αγαπητού φίλου του, παρέχοντας   σ’ αυτόν σοφές νουθεσίες, οι οποίες αποτελούν διαχρονικό εγκόλπιο  συμπεριφοράς των νέων για τα ιερά θέσφατα, την οικογένεια, τους φίλους, την πατρίδα και την εν γένει διάπλαση του σώματος και της ψυχής τους, και από τις οποίες διανθίζουμε τις εξής: ceb4ceb9ceb1ceb4ceb1cf83cebaceb1cebbceafceb1

      w «Τας των φαύλων συνηθείας ολίγος χρόνος διέλυσε» (Τις σχέσεις των κακών  και λίγος χρόνος τις διαλύει). 

      w «Τας των σπουδαίων φιλίας ουδ’ ο πας αιών εξαλείψειεν αν» (Τις φιλίες των ενάρετων ούτε η αιωνιότητα δεν μπορεί να εξαλείψει).

w «Αρετής ουδέν κτήμα εστί σεμνότερον ουδέ βεβαιό-τερον» (Τίποτε δεν είναι σεβαστότερο και ασφαλέστερο της αρετής).

 w «Η κτήσις της αρετής μόνη μεν γηράσκει, πλούτου δε κρείτων, χρησιμωτέρα δε ευγενείας» (Μόνη η αρετή γηράσκει με αυτούς που την απέκτησαν, είναι δε ανώτερη από τον πλούτο και χρησιμότερη από την ευγένεια).

w «Κάλλος ή χρόνος ανήλωσεν ή νόσος εμάρανε» (Την ομορφιά ή ο χρόνος την καταστρέφει ή κάποια αρρώστεια τη μαραίνει).

♦ «Πλούτος υπηρέτης εστίν μάλλον κακίας ή καλοκαγαθίας» (Ο πλούτος υπηρετεί περισσότερο την κακία παρά την καλοσύνη).

w «Ρώμη μετά μεν φρονήσεως ωφέλησεν, άνευ δε ταύτης πλείω τους έχοντας έβλαψεν» (Η σωματική δύναμη που συνοδεύεται με φρόνηση ωφελεί, χωρίς όμως αυτήν βλάπτει περισσότερο εκείνους που την έχουν).

w «Αισχρόν τους μεν γραφείς απεικάζειν τα καλά των ζώων, τους δε παίδας μη μιμείσθαι τους σπουδαίους των γονέων» (Είναι ντροπή οι μεν ζωγράφοι να απεικονίζουν τα ωραιότερα από τα ζώα, τα δε παιδιά να μη μιμούνται τους ενάρετους γονείς τους).

w «Των γυμνασίων περί το σώμα άσκει, μη τα προς την ρώμην» (Να γυμνάζεσαι για την υγεία του σώματος και όχι για την αύξηση της σωματικής δύναμης).

w«Γίγνου περί τους γονείς τοιούτος, οίος αν εύξαιο γενέσθαι περί σεαυτόν τους σεαυτού παίδας» (Να συμπεριφέρεσαι προς τους γονείς σου έτσι όπως θα ήθελες να συμπεριφερθούν σε σένα τα παιδιά σου).

w «Τα μεν σώματα πέφυκε αύξεσθαι τοις συμμέτροις πόνοις, η δε ψυχή τοις σπουδαίοις λόγοις» (Τα μεν σώματα είναι φυσικό να αναπτύσσονται με τις κατάλληλες ασκήσεις, η δε ψυχή με τις ηθικές διδασκαλίες).

w «Ά ποιείν αισχρόν, ταύτα νόμιζε μηδέ λέγειν είναι καλόν» (Όσα είναι ντροπή να πράττεις, να θεωρείς ότι δεν πρέπει ούτε να τα λέγεις).

w «Μηδέποτε έλπιζε ποιήσας μηδέν αισχρόν λήσειν· και γαρ αν τους άλλους λάθης, σεαυτώ συνειδήσεις» (Ποτέ να μη ελπίζεις ότι αν πράξεις το κακό, θα μείνει απαρατήρητο, διότι και αν ξεφύγεις, θα το γνωρίζει η συνείδησή σου).

w«Τας ηδονάς θήρευε τας μετά δόξης· τέρψις γαρ συν καλώ μεν άριστον, άνευ δε τούτου κάκιστον» (Να επιδιώκεις τις απολαύσεις που χαρίζουν καλή φήμη, διότι το τερπνό μαζί με το ωφέλιμο είναι άριστο, χωρίς όμως αυτό είναι κάκιστο).

w «Μήτε γέλωτα προπετή στέργε, μήτε αποδέχου λόγον θρασύν» (Μήτε το ακράτητο γέλιο ν’ αγαπάς, μήτε να ανέχεσαι χυδαία λόγια).

w «Έθιζε σεαυτόν είναι μη σκυθρωπόν, αλλά σύννουν· δι’ εκείνο μεν γαρ δόξεις είναι αυθάδης, δια τούτο δε φρόνιμος» (Να συνηθίζεις να μη είσαι σκυθρωπός, αλλά σκεπτικός, διότι για μεν το πρώτο θα φανείς υπερήφανος, για δε το δεύτερο συνετός).

w «Ηγού μάλστα πρέπειν σεαυτώ (κόσμον) αισχύνην, δικαιοσύνην, σωφροσύνην» (Να θεωρείς ότι σου πρέπει στολισμός με δικαιοσύνη, σωφροσύνη και αίσθημα ντροπής).

w «Τους μεν θεούς φοβού, τους δε γονείς τίμα, τους δε φίλους αισχύνου, τοις δε νόμοις πείθου» (Τους μεν θεούς να λατρεύεις, τους δε γονείς και τους φίλους να σέβεσαι, στους δε νόμους να υπακούεις).

w «Ευλαβού τας διαβολάς καν ψευδείς ώσιν» (Να φυλάγεσαι από τις διαβολές, ακόμη και αν είναι ψευδείς).

w «Άπαντα δόκει ποιείν ως μηδένα λήσων» (Να πιστεύεις ότι για όσα πράττεις δεν πρόκειται να ξεφύγεις από την προσοχή κανενός).

w «Εάν ης φιλομαθής, έσει πολυμαθής» (Εάν είσαι φιλομαθής, θα γίνεις και πολυμαθής).

w «Σοφία μόνον των κτημάτων αθάνατον» (Από όλα τα αποκτήματα μόνον η σοφία είναι αθάνατη).

w «Τω μεν τρόπω γίγνου φιλοπροσήγορος, τω λόγω δ’ ευπροσήγορος» (Με τη συμπεριφορά σου να είσαι ευγενής και με την ομιλία καταδεκτικός).

w «Ηδέως μεν έχε προς άπαντας, χρω δε τοις βελτίστοις» (Να τα έχεις καλά με όλους, αλλά να συναναστρέφεσαι με τους άριστους).

w «Μη ποιού πυκνάς τας εντεύξεις τοις αυτοίς, μηδέ μακράς περί των αυτών· πλησμονή γαρ απάντων» (Να μη κάνεις συχνές συζητήσεις με τους ίδιους ανθρώπους, ούτε μακρές για τα ίδια πράγματα· διότι σε όλα υπάρχει κορεσμός).

w «Υφ’ ών αισχρόν κρατείσθαι την ψυχήν, πάντων τούτων εγκράτειαν άσκει»(Σε όλα όσα είναι ντροπή να κυριεύουν την ψυχή, να είσαι εγκρατής).

w «Μάλλον τήρει τας των λόγων παρακαταθήκας ή τας των χρημάτων» (Να φυλάσσεις περισσότερο τα μυστικά που σου εμπιστεύθηκαν παρά τα χρήματα).

w «Ηγού προσήκειν απιστείν τοις πονηροίς, ώσπερ πιστεύειν τοις χρηστοίς» (Να  θεωρείς ότι πρέπει να είσαι δύσπιστος με τους κακούς, όπως ακριβώς πρέπει να πιστεύεις στους ηθικούς).

w «Όρκον επακτόν προσδέχου δια δύο προφάσεις, ή απολύων σεαυτόν αισχράς αιτίας, ή διασώζων φίλους εκ μεγάλων κινδύνων» (Τον επιβαλλόμενο όρκο να δέχεσαι για δύο λόγους: ή για να απαλλάξεις τον εαυτό σου από ατιμωτική κατηγορία, ή για να διασώσεις φίλους από μεγάλους κινδύνους).

w «Ένεκα χρημάτων μηδένα θεών ομόσης, μηδ’ αν μέλλης ευορκείν» (Εξαιτίας χρημάτων να μη ορκισθείς σε κανένα θεό, ακόμη και αν πρόκειται να ειπείς την αλήθεια).

w «Μηδένα φίλον ποιού, πριν αν εξετάσης πώς κέχρηται τοις πρότερον φίλοις» (Να μη κάνεις κανένα φίλο προτού εξετάσεις πως φέρθηκε στους προηγούμενους φίλους του).

w «Βραδέως μεν φίλος γίγνου, γενόμενος δε πειρώ διαμένειν» (Να μη γίνεσαι φίλος βιαστικά, όταν όμως γίνεις, να προσπαθείς να μένεις πιστός).

w «Αισχρόν μηδένα φίλον έχειν και πολλούς εταίρους μεταλλάττειν» (Είναι ντροπή να μη έχεις κανένα φίλο και να αλλάζεις πολλούς φίλους).

w «Το μεν χρυσίον εν τω πυρί βασανίζομεν, τους δε φίλους εν ταις ατυχίαις διαγιγνώσκομεν» (Το μεν χρυσάφι στη φωτιά δοκιμάζουμε, τους δε φίλους στις ατυχίες μας γνωρίζουμε).

w «Τα περί την εσθήτα βούλου είναι φιλόκαλος, αλλά μη καλλωπιστής» (Ως προς την ενδυμασία να σου αρέσει το ωραίο, όχι όμως το εξεζητημένο).

w «Στέργε μεν τα παρόντα, ζήτει δε τα βέλτιστα» (Να αρκείσαι στην παρούσα κατάσταση, να επιδιώκεις όμως το καλύτερο).

w «Μηδενί συμφοράν ονειδίσης· κοινή γαρ η τύχη και το μέλλον αόρατον» (Κανένα να μη χλευάσεις για τη συμφορά του, γιατί η τύχη είναι κοινή και το μέλλον άγνωστο).

w «Ευ ποίει τους αγαθούς· χάρις γαρ οφειλομένη παρ’ ανδρί σπουδαίω, καλός θησαυρός» (Να ευεργετείς τους ενάρετους, διότι η οφειλομένη ευγνωμοσύνη από ενάρετο άνθρωπο είναι μεγάλος θησαυρός).

w«Κακούς ευ ποιών, πείσει όμοια τοις σιτίζουσιν τας αλλοτρίας κύνας» (Εάν ευεργετείς τους κακούς, θα πάθεις όμοια με αυτούς που ταϊζουν ξένους σκύλους).

w «Οι κακοί αδικούσι τους ωφελούντας, ώσπερ τους βλάπτοντας» (Οι κακοί αδικούν εκείνους που τους ωφελούν, όπως ακριβώς εκείνους που τους βλάπτουν).

w «Μηδέ σπουδάζων παρά τα γελοία, μηδέ χαίρων τοις γελοίοις παρά τα σπουδαία· το γαρ άκαιρον πανταχού λυπηρόν» (Να μη σοβαρεύεσαι με τα γελοία, μήτε να χαίρεσαι για τα γελοία την ώρα των σοβαρών, διότι το παράκαιρο είναι πάντοτε δυσάρεστο).

 w «Μίσει τους κολακεύοντας, ώσπερ τους εξαπατώντας» (Να αποστρέφεσαι τους κόλακες, όπως ακριβώς και τους απατεώνες).

w «Μηδέ φιλαίτιος ών, μηδέ φιλεπιτιμητής» (Να μη είσαι φιλοκατήγορος, ούτε επιρρεπής στις επιπλήξεις).

w «Μάλιστα μεν ευλαβού τας εν τοις πότοις συνουσίας» (Προπαντός να προφυλάγεσαι από τις συναναστροφές με οινοποσίες).

w «Ηγού την παιδείαν είναι μείζον αγαθόν» (Να θεωρείς ότι η παιδεία είναι πολύ μεγάλο αγαθό).

w «Φρόνει μεν αθάνατα τω είναι μεγαλόψυχος, θνητά δε τω απολαύειν συμμέτρως των υπαρχόντων» (Να σκέπτεσαι μεν ως αθάνατος με το να είσαι μεγαλόψυχος, ως θνητός δε με το να απολαμβάνεις με μέτρο τα υλικά αγαθά σου).

w «Αρχή φιλίας μεν έπαινος, έχθρας δε ψόγος» (Αρχή της φιλίας είναι ο έπαινος και της έχθρας η κατηγορία).

w «Βουλεύου μεν βραδέως, επιτέλει δε ταχέως τα δόξαντα» (Να μη βιάζεσαι να αποφασίσεις, να εκτελείς όμως γρήγορα τις αποφάσεις σου).

w «Ηγού κράτιστον είναι παρά μεν των θεών ευτυχίαν, παρά δ’ ημών αυτών ευβουλίαν» (Να πιστεύεις ότι το σπουδαιότερο πράγμα για τους θεούς είναι η ευτυχία και για τους ανθρώπους η φρόνηση).

w «Όταν μέλλης χρήσθαί τινι συμβούλω υπέρ των σεαυτού, σκόπει πρώτον πώς τα εαυτού διώκησεν» (Όταν πρόκειται να συμβουλευθείς κάποιον για τις υποθέσεις σου, να εξετάζεις πρωτύτερα πώς χειρίσθηκε τις δικές του υποθέσεις).

w «Ο κακώς διανοηθείς περί των οικείων ουδέποτε βουλεύσεται καλώς περί των αλλοτρίων» (Όποιος χειρίσθηκε κακώς τις δικές του υποθέσεις, ποτέ δεν θα συμβουλεύσει καλώς για τις ξένες υποθέσεις).

w «Βουλευόμενος ποιού τα παρεληλυθότα παραδείγματα των μελλόντων» (Για τις αποφάσεις σου να έχεις σαν παράδειγμα τα περασμένα).

w «Εις αρχήν κατασταθείς μηδενί χρω πονηρώ προς τας διοικήσεις» (Όταν αναλάβεις δημόσια αρχή, ποτέ μη χρησιμοποιήσεις στη διοίκηση ανθρώπους ανίκανους ή πανούργους).

w  «Εκ των κοινών επιμελειών απαλλάττου μη πλουσιώτερος αλλ’ ενδοξότερος» (Να αποχωρείς από τις δημόσιες υπηρεσίες όχι πλουσιώτερος αλλά με καλή φήμη).

w «Μηδενί πονηρώ πράγματι μήτε παρίστασο μήτε συνηγόρει· δόξει γαρ πράττειν και αυτός τοιαύτα» (Καμία κακή πράξη να μη συμμερίζεσαι, ούτε να υπερασπίζεσαι, διότι θα φανεί ότι και ο ίδιος κάμνεις παρόμοιες πράξεις).

w «Πολλών χρημάτων κρείττων ο παρά του πλήθους έπαινος» (Ο έπαινος του λαού είναι ανώτερος από πολλά χρήματα).

w «Μάλλον αποδέχου δικαίαν πενίαν ή άδικον πλούτον» (Να προτιμάς τη δίκαιη φτώχεια παρά τα άδικα πλούτη).

w «Τα μεν χρήματα ωφελεί μόνον ζώντας, η δε δικαιοσύνη παρασκευάζει δόξαν και τελευτήσασι» (Τα χρήματα ωφελούν μόνο τους ζωντανούς, ενώ η δικαιοσύνη χαρίζει καλή φήμη στους πεθαμένους).

w «Μηδένα ζήλου των κερδαινόντων εξ αδικίας, αλλά μάλλον αποδέχου τους ζημιωθέντας μετά δικαιοσύνης» (Να μη ζηλεύεις αυτούς που κερδίζουν με αδικία, αλλά να αποδέχεσαι όσους ζημιώθηκαν δικαίως).

w «Νους αγαθός εν σώματι ανθρώπου μέγιστον εν ελαχίστω» (Ενάρετο μυαλό στο ανθρώπινο σώμα είναι κάτι πολύ σπουδαίο μέσα σε πολύ μικρό).

w «Πειρώ τω μεν σώματι είναι φιλόπονος, τη δε ψυχη φιλόσοφος» (Να προσπαθείς ως προς μεν το σώμα να είσαι φιλόπονος, ως προς δε την ψυχή φιλόσοφος).

w «Παν ό,τι αν μέλλης ερείν, πρότερον επισκόπει τη γνώμη» (Οτιδήποτε πρόκειται να ειπείς, προηγουμένως να το σκέπτεσαι πολύ καλά).

w «Πολλοίς η γλώττα προτρέχει της διανοίας» (Σε πολλούς η γλώσσα τρέχει πριν από τη σκέψη τους).

w «Δύο καιρούς ποιού του λέγειν, ή περί ών οίσθα σαφώς ή περί ών αναγκαίον ειπείν» (Σε δύο περιπτώσεις να ομιλείς, ή για όσα γνωρίζεις καλώς ή για όσα είναι ανάγκη να ειπείς).

w «Άμεινον σιγάν ή λέγειν» (Προτιμότερο να σιωπά κανείς παρά να ομιλεί).

w «Νόμιζε μηδέν των ανθρωπίνων είναι βέβαιον· ούτω γαρ ούτ’ ευτυχών έσει περιχαρής ούτε δυστυχών περίλυπος» (Να θεωρείς ότι κανένα από τα ανθρώπινα δεν είναι ασφαλές, διότι έτσι ούτε όταν ευτυχείς θα είσαι περίχαρος, ούτε όταν δυστυχείς, πάρα πολύ λυπημένος).

w «Το μεν τελευτήσαι κατέκρινε πάντων η πεπρωμένη, το δε καλώς αποθανείν απένειμεν η φύσις ίδιον τοις σπουδαίοις» (Η μοίρα μας έχει όλους καταδικάσει σε θάνατο, αλλά τον ένδοξο θάνατο η φύση επεφύλαξε για τους ενάρετους).

w «Ευλαβού μάλλον ψόγον ή κίνδυνον» (Να φοβάσαι περισσότερο τις κατηγορίες παρά τον κίνδυνο).

w «Δει είναι φοβερόν τοις μεν φαύλοις την του βίου τελευτήν, τοις δε σπουδαίοις την εν τω ζην αδοξίαν» (Πρέπει να εμπνέει φόβο στους μεν κακούς ο θάνατος, στους δε ενάρετους η έλλειψη καλής φήμης στη ζωή).

w «Ευρήσομεν τους πλείστους ώσπερ χαίροντας μάλλον τοις ηδίστοις των σιτίων ή τοις υγιεινοτάτοις, ούτω και πλησιάζοντας τοις συνεξα-μαρτάνουσι των φίλων αλλ’ ου τοις νουθετούσι» (Οι περισσότεροι, όπως ακριβώς ευχαριστούνται με τα νοστιμότερα φαγητά παρά με τα υγιεινότερα, έτσι και συναναστρέφονται εκείνους από τους φίλους με τους οποίους κάνουν τα ίδια αμαρτήματα και όχι εκείνους που τους συμβουλεύουν).

w «Εν μεν τω ραθυμείν και αγαπάν τας πλησμονάς ευθύς ταις ηδοναίς παραπεπήγασιν αι λύπαι, το δε φιλοπονείν και οικονομείν σωφρόνως τον αυτού βίον αεί αποδίδουσι τας τέρψεις ειλικρινείς και βεβαιοτέρας» (Στην οκνηρία και στις έντονες διασκεδάσεις, αμέσως μετά τις απολαύσεις ακολουθούν οι  λύπες, η φιλοπονία όμως για την αρετή και η συνετή διαχείριση του βίου προσφέρουν πάντοτε αγνές και ασφαλέστερες ευχαριστήσεις).

w «Τοις μεν φαύλοις ενδέχεται πράττειν τα τυχόντα, τοις δε σπουδαίοις ουχ οίον τε τοις αρετής αμελείν» (Στους κακούς ενδέχεται να πράττουν ό,τι τύχει, οι ενάρετοι όμως δεν συγχωρείται να παραμελούν την αρετή).

w  «Δει τους ορεγομένους παιδείας μηδενός μεν απείρως έχειν, πανταχόθεν δε συλλέγειν τα χρήσιμα» (Όσοι επιζητούν τη μόρφωση, πρέπει να κατέχουν εμπειρία για όλα, από παντού όμως να συλλέγουν τα χρήσιμα). 

 

divider 

 

2)  Προς  Νικοκλέα 

 

 245128

 Ο Περικλής αγορεύει στην Αγορά της αρχαίας Αθήνας 

     

          Μετά τον κατά το έτος 374 π.Χ. θάνατο του  Ευαγόρα, βασιλιά της αρχαίας πόλεως - κράτους της Σαλαμίνας της Κύπρου, ο πιστός φίλος του και σπουδαίος ρήτορας της Αρχαιότητας, Ισοκράτης ο Αθηναίος, έγραψε προς τον Νικοκλή, υιό του φίλου του και διάδοχο του θρόνου, τον περίφημο παραινετικό Λόγο του «προς Νικοκλέα», παραθέτοντας πολύτιμες συμβουλές για τον τρόπο χρηστής διαχειρίσεως των δημοσίων υποθέσεων και γενικώς της καλής διοικήσεως του κράτους.

   Αλλ’ ο νεαρός βασιλιάς επιπολαίως αγνόησε τις υπέροχες νουθεσίες του πατρικού-του φίλου και επιδόθηκε στον έκλυτο βίο και τις σπατάλες, επιδεικνύοντας ασυγχώρητη ανικανότητα, με αποτέλεσμα το μεν κράτος να περιέλθει σε δεινή αστάθεια και οικονομική κρίση, ο ίδιος δε να δολοφονηθεί το 361 π.Χ. Ωστόσο τα διαχρονικά παραγγέλματα του σοφού ρήτορα αποτελούν καθοδηγητικό εγκόλπιο καθενός κυβερνήτη, από τα οποία σταχυολογούμε τα παρακάτω ωφελιμότερα και επίκαιρα σε ελεύθερη μετάφραση - απόδοση, ελπίζοντας έτσι να προκαλέσουμε την προσοχή των κυβερνητών, αλλά και την αντίληψη του λαού για την επιλογή των καταλληλοτέρων:

w «Μελέτω σοι το πλθους, κα περ παντς ποιοκεχαρισμνως ατος ρχειν…» (Να μεριμνάς για το λαό και προπαντός με τρόπον ώστε να τον διοικείς με την ευχαρίστησή του, έχοντας υπόψη σου ότι περισσότερο χρόνο παραμένουν οι κυβερνήσεις εκείνες που φροντίζουν καλύτερα τα συμφέροντα του λαού).

w «Οκει τν πλιν μοως σπερ τν πατρον οκον…» (Να διοικείς το κράτος όπως ακριβώς την πατρική σου οικία, με αξιοπρέπεια μεν όσον αφορά τα δημόσια έργα, με νοικοκυροσύνη δε όσον αφορά τη διαχείριση των δημοσίων υποθέσεων, ώστε να έχεις καλή φήμη και δημοσιονομική επάρκεια).

w «Φίλους κτ μ πντας τος βουλομνους, μηδ μεθ’ ν διστα συνδιατρψεις, λλ μεθ’ ν ριστα τν πλιν διοικσεις» (Να κάνεις φίλους σου όχι όλους που το επιθυμούν, ούτε αυτούς με τους οποίους θα περάσεις ευχάριστα, αλλά εκείνους με τους οποίους άριστα θα κυβερνήσεις).

w «Τοιούτους φστη τος πργμασιν τος μ δι σο γιγνομνοις, ς ατς τς ατας ξων ν ν κενοι πρξωσιν» (Το χειρισμό των δημοσίων υποθέσεων να αναθέτεις στους κατάλληλους, με την ιδέα ότι θα επικριθείς εσύ για τα σφάλματά τους).

w «Δλον γρ ς μηδν ν ατς χρσιμος, οδ ν λλον φρόνιμον ποιήσειεν» (Είναι φανερό ότι εκείνος που δεν είναι χρήσιμος για τον εαυτό του, ούτε άλλον θα συμβουλεύσει καλώς).

w «Πιστούς γο μ τος παν τι ν λγς ποις παινοντας, λλ τος τος μαρτανομνοις πιτιμντας» (Να εμπιστεύεσαι όχι αυτούς που επαινούν ο,τιδήποτε λέγεις και πράττεις, αλλ’ εκείνους που κατακρίνουν τα σφάλματά σου).

w  «Διρα κα τος τχν κολακεοντας κα τος μετ’ ενοας θεραπεοντας» (Να διακρίνεις τους πονηρούς κόλακες από εκείνους που σε υπηρετούν από συμπάθεια).

w «Ζήτει νόμους τ μν σμπαν δικαους κα συμφροντας κα σφσιν ατος μολογουμνους…» (Να επιζητείς νόμους που στο σύνολό τους να είναι δίκαιοι και συμφέροντες, χωρίς να αντιφάσκουν και επιπλέον να ελαχιστοποιούν τις έριδες των πολιτών και να επιταχύνουν τις διευθετήσεις τους).

w «Σημεον στω σοι το καλς βασιλεειν, ν τος ρχομνους ρς επορωτρους κα σωφρονεστρους γιγνομνους …» (Απόδειξη  καλής διακυβερνήσεως να θεωρείς, όταν βλέπεις τους διοικουμένους να γίνονται ευπορότεροι και συνετότεροι εξαιτίας της δικής σου φροντίδας).

w «Καλς δ δημαγωγσεις, ἐὰν μθ’ βρζειν τν χλον ἐᾷς μθ’ βριζμενον περιορς…» (Θα κυβερνήσεις δε καλώς, εάν ούτε τον όχλο θα αφήνεις να βιαιοπραγεί, ούτε θα ανέχεσαι να βιαιοπραγείται, αλλά να επιμελείσαι ώστε να λαμβάνουν τα αξιώματα οι άριστοι, οι δε άλλοι να μη αδικούνται).

w «Ζλου μ τος μεγστην ρχν κτησαμνους, λλ τος
ριστα τ παροσ χρησαμνους» (Να μη ζηλεύεις όσους απέκτησαν μεγάλη εξουσία, αλλ’ εκείνους που χρησιμοποίησαν με άριστο τρόπο την εξουσία τους).

w «ν τς δξας ζηλος, μιμο τς πρξεις» (Εκείνων που ζηλεύεις την καλή φήμη, να μιμείσαι τις πράξεις).

w «Δι παντς το χρνου τν λθειαν οτω φανου προτιμν…» (Πάντοτε να δείχνεις τέτοιο σεβασμό στην αλήθεια, ώστε να είσαι πιο αξιόπιστος από τους όρκους των άλλων).

w «Φιλονίκει μή περί πάντων, λλ περ ν κρατήσαντί σοι μέλλει συνοίσειν» (Να μη αγωνίζεσαι για όλα, αλλά για όσα πρόκειται να σε ωφελήσουν).

w «Μ φανου φιλοτιμομενος π τος τοιοτοις κα τος κακος διαπρξασθαι δυνατν στιν, λλ’ π’ ρετ μγα φρονν…» (Να μη υπερηφανεύεσαι για τέτοιες πράξεις που μπορεί να πράξουν και οι ασήμαντοι, αλλά για την αρετή, της οποίας δεν μετέχουν οι κακοί).  

w «Περί πλεονος ποιο δξαν καλν πλοτον μγαν τος
παισ
ν καταλιπεν· μν γρ θνητς, δ’ θνατος» (Να προτιμάς να αφήσεις στα παιδιά σου καλή φήμη παρά μεγάλα πλούτη, διότι ο μεν πλούτος χάνεται, η δε φήμη παραμένει).

w «’Ελλείπειν αρο κα μ πλεονζειν· α γρ μετριτητες μλλον ν τας νδεαις τας περβολας νεισιν» (Να προτιμάς να έχεις λιγότερα από τα απαραίτητα και όχι περισσότερα, διότι τα ορθότερα ενυπάρχουν μάλλον στις ελλείψεις παρά στις υπερβολές). 

w «Τ μν πρς τος θεος ποει ς ο πργονοι κατδειξαν…» (Να λατρεύεις τους θεούς όπως οι πρόγονοί μας εδίδαξαν, έχοντας υπόψη ότι η καλύτερη ευσέβεια είναι να διατηρείς τον εαυτό σου ωφελιμότατο και δικαιότατο).

w «Μ τος μν λλους ξου κοσμως ζν τος δβασιλες τκτως…» (Να μη καταδέχεσαι οι μεν άλλοι να διαβιούν ευπρεπώς, οι δε κυβερνήτες απρεπώς, αλλά να αποτελείς παράδειγμα με τη σεμνότητά σου).

w «Φυλακήν σφαλεσττην γο εναι τν τε τν φλων ρετν κα τν τν πολιτν ενοιαν κα τν σαυτο φρνησιν…» (Να θεωρείς ότι η ασφαλέστερη φρούρησή σου είναι η αρετή των φίλων, η συμπάθεια των πολιτών και η φρόνησή σου).

w «’Επισκόπει τος λγους ε τος σαυτο κα τς πρξεις, ν’ ς λαχστοις μαρτμασιν περιππτς» (Πάντοτε να  εξετάζεις προσεκτικώς τους λόγους και τις πράξεις σου, για να κάνεις λιγότερα σφάλματα).

w «‘Ό τι ν κριβσαι βουληθς ν πστασθαι προσκει τος βασιλες, μπειρίᾳ μτιθι κα φιλοσοφίᾳ» (Αν θελήσεις να εξακριβώσεις κάτι από εκείνα που πρέπει να γνωρίζουν οι κυβερνήτες, να μεταχειρίζεσαι την εμπειρία και τη σοφία).

w «’Άν τά παρεληλυθότα μνημονεύης, μεινον περ τν μελλντων βουλεσει» (Αν έχεις στο νου σου τα περασμένα, άριστα θα αποφασίζεις για τα μέλλοντα).

w «Αρο καλς τεθνναι μλλον ζν ασχρς» (Να προτιμάς να πεθάνεις τιμίως, παρά να ζήσεις ντροπιασμένος).

w «’Επειδή θνητο σματος τυχες, πειρ τς ψυχς θνατον τν μνμην καταλιπεν» (Αφού το σώμα σου είναι θνητό, προσπάθησε να μείνει αθάνατη η φήμη της ψυχής σου).

divider1

Κατηγορία: Ισοκράτους Λόγοι  | Comments off